Sat. May 18th, 2024

स्वास्थ्य सेवालाई सर्वव्यापी निशुल्क गर्नुपर्छ

sharad

धादिङको प्रत्येक गाँउ विकास समितिहरुमा स्वास्थ्य संस्थाहरु रहेका छन् तर पनि ग्रामीण क्षेत्रका मानिसहरु दिनहुँ लगाएर सदरमुकाममा नै  उपचारका लागि आउने गरेको पाइन्छ । सरकारले पनि प्रत्येक जिल्लाहरुमा स्वास्थ्य संस्थाहरु खोलिरहेको छ । र यसै आर्थिक वर्षदेखि ७५ खालका औषधीहरु निशुल्क रुपमा प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ ।  धादिङमा अहिले ३३ वटा स्वास्थ्य चौकी, १६ वटा उपस्वास्थ्यचौकी, २ वटा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र र ११ ठाँउमा स्वास्थ्य सेवा विन्दुु रहेको छ । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यलय धादिङले पनि विभिन्न समयमा स्वास्थ्य शिविरको आयोजना गर्ने गरेको छ । धादिङमा संचालन भइरहेको स्वास्थ्य सेवाहरु, समस्याका विषयमा विगत ३३ वर्षदेखि  स्वास्थ्य क्षेत्रमा काम गर्दै आउनुभएका जिल्ला स्वास्थ्य कार्यलय धादिङका खोप अधिकृत शरद आचार्यसँग पाविलका सरिता श्रेष्ठले गर्नुभएको कुराकानी :

धादिङको स्वास्थ्य प्रणालीलाई कसरी नियाल्नु भएको छ ?
राजधानी नजिकको जिल्ला भएतापनि धादिङका ग्रामिण क्षेत्रका जनताहरु सरकारले दिएको निशुल्क स्वास्थ्य सेवाबाट बञ्चित भएका छन् । यसो हुंदा हुंदै पनि स्वास्थ्य क्षेत्रमा प्रतिकारात्मक, प्रवद्र्धनात्मक, उपचारात्मक स्वास्थ्य सेवा समुदायको सहभागिता, विकेन्द्रिकृत प्रणाली लगायतका कुरालाई विशेष ध्यान दिंदै आफ्नो कार्यलाई निरन्तर अगाडि बढाएको छ । धादिङको हकमा सम्पूर्ण गा.वि.स.हरुमा स्वास्थ्य संस्थाहरु स्थापना भएका छन् । स्वास्थ्य क्षेत्रलाई मजबुत बनाउन हरेक गा.वि.स. इलाकाहरुमा आमासमुहहरु, महिला स्वंयसेविकाहरुको पनि सहयोग पाएका छौं । अहिलेको सन्र्दभमा भन्नुपर्दा रोग लागेर मात्र नभइ रोग नलाग्दा समेत स्वास्थ्य परीक्षणका लागि आउने गर्दछन् । यो खुसीको कुरा लाग्छ ।
स्वास्थ्य कार्यलय धादिङले जनताहरुलाई कसरी सेवा दिने गरेको छ ?
धादिङ जिल्ला उत्तरमा लापा, सेर्तुङ, दार्खा र दक्षिणमा जोगिमारा लगायतका सबै ठाउँमा स्वास्थ्य क्षेत्रलाई प्रचार गर्न हामीले कुनै पनि कसुर बाँकी राखेका छैनौं । धादिङमा अहिले ३३ वटा स्वास्थ्य चौकी, १६ वटा उपस्वास्थ्य चौकी, २ वटा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रहरुबाट स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन भइरहेका छन् । त्यसमा पनि २२५ वटा खोप केन्द्रहरुबाट खोप कार्यक्रम सञ्चालन हुन्छ । त्यस्तै २९१ वटा गाउँघर क्लिनीकबाट सेवा प्रदान हुन्छ भने ४६३ जना महिला स्वास्थ्य स्वंयसेवीकाहरु मार्फत स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरिंदै आइरहेका छौं ।
तपाईं खोप अधिकृत पनि हुनुहुन्छ, कसरी सञ्चालन गरिरहनु भएको छ ?
खोप कार्यक्रमलाई जिल्ला स्वास्थ्य कार्यलयले नजिकवाट नियालेर सेवा दिइरहेको छ । १ वर्ष मुनिका बालबालिकाहरुलाई विसिजी खोप, भ्यागुते रोग, लहरे खोकी, धनुष्टंकार, हेपाटाइटिस, पोलियो, दादुरा, रुवेला, लगायतका रोग विरुद्ध छुट्टाछुट्टै खोप सेवा प्रदान गरिरहेको छ । त्यसमा १ वर्ष मुनिका सबै बालबालिकाहरुलाई २२५ वटा खोप केन्द्र मार्फत प्रत्येक महिना सेवा प्रदान गरिरहेका छौं । त्यस्तै गर्भवती महिलाहरुलाई टि.टी. खोप सेवा पनि उपलब्ध गराइरहेका छौं ।
स्वास्थ्य प्रणाली राम्रो भएपनि कार्यान्वयन पक्ष कमजोर भयो भन्ने बुझिन्छ नी, तपाईंलाई कस्तो लाग्छ ?
काम गर्दै जाँदा कमीकमजोरी हरेकमा उत्पन्न हुन्छ । त्यो मानवीय गुण हो, तैपनि हामीले हाम्रो तर्फबाट कुनै पनि कसुर बाँकी नरहने गरी काम गर्ने गरिरहेका छौं । कतिपय ठाउँहरुमा भौतिक पूर्वाधारहरुको कमी छ । हाम्रो आफ्नो संरचनाहरु पनि छैन । भवन छैन, व्यवस्थापन छैन, दक्ष तालिम प्राप्त जनशक्ति पनि छैन, हामीसंग भएको सिमित स्रोत साधनलाई अधिकतम रुपमा प्रयोग गर्ने कार्य हामीले गरिरहेका छौं ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय सदरमुकाम केन्द्रित भयो भन्ने गुनासा छन् नी ?
कतिपयको बुझाइ मात्र होला यो । तर, हामी उत्तरी देखि दक्षिणसम्म हरेक गा.वि.स.मा गएर प्रत्यक्ष रुपमा नै स्वास्थ्य सेवा दिइरहेको हुन्छौं । जुन सेवा धादिङवेसीका जनताले पाउँछन् त्यहि सेवा तिप्लिङका, जोगिमाराका जनताले पाउँछन् । सदरमुकाम मात्र होइन हरेक ठाउँहरुमा हाम्रो जनशक्ति खटिएका छन् । हामीले विभेद गरेका छैनौँ ।
स्वास्थ्यकर्मी विदेश पलायन हुने अवस्था छ नी ? कसरी रोक्न सकिन्छ ?
नेपालमा धेरै स्वास्थ्य संघ संस्थाहरुमा दरवन्दी खाली भएपनि त्यो पूर्ण हुन सकेको छैन । प्रत्येक वर्ष धेरै जनशक्तिहरु उत्पादित हुन्छ । तर दरबन्दि नभएका कारण आफ्नो काम प्रति आकर्षण हुन सकेका छैनन् । नेपालमा धेरै जनशक्तिहरु उत्पादित छ । तर त्यसलाई सही तरिकाले अवसर सृजन गर्न नसक्नु ठूलो समस्याको रुपमा कहलिएको छ । त्यस्तै स्वास्थ्यकर्मीको सुरक्षाका कुरा, पारिश्रमीक सेवा, सुविधा कम भएर पनि यस्ता समस्या निम्तिएको छ । यस्ता समस्यालाई हामीले नीति तहदेखि नै सोच्नु जरुरी छ । यसबाछ केही हदसम्म पनि विदेश पलायन क्रम रोकिएला ।
स्वास्थ्य क्षेत्रमा व्यापारीकरण र नीजिकरणलाई कसरी प्रष्टयाउनु हुन्छ ?     
वर्तमान समयमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा नीजिकरणको लहर चलेको छ । स्वास्थ्यकर्मीहरुले आफ्नै लगानिमा स्वास्थ्य संस्थाहरु खोलिदिने र जनतालाई आकर्षित गर्ने कार्य भइरहेको छ, यसलाई हामीले नकार्न सक्दैनौं । हुने खानेका लागि त केही समस्या भएन तर हुंदा खानेहरु, गरीब वर्गका मानिसहरुका लागि यो विकराल समस्याको रुपमा हुन्छ । अहिले स्वास्थ्यलाई नाफा मुखी पनि गर्न थालेका छन् । विभिन्न नर्सिङ क्लिनिकहरु खोलेका छन् । यस्ता संस्थाहरु खोल्नु नै हुदैन भन्ने चाहीं होएन तर जनतामुखि हुनुपर्छ, जनतालाई प्रत्यक्ष रुपमा स्वास्थ्य सेवा प्रदान गरेको हुनुपर्छ नाफामुखी नभइ सवेमुखी हुनुपर्छ ।
नयाँ स्वास्थ्य योजनाहरु के छन् ?
पहिलो कुरा त स्वास्थ्य सेवालाई सर्वव्यापी निशुल्क गर्नुपर्छ, यसमा सबैको ध्यान जानुपर्छ, जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय पनि यसमा विशेष जोड दिएको छ । नेपाल सरकारले यसै वर्षदेखि ५० किसिमका औषधीहरु निशुल्क रुपमा प्रदान गर्ने निर्णय गरेको छ । गाउँ–गाउँमा प्रभावकारी रुमा स्वास्थ्य शिविरहरु सञ्चालन गर्ने योजनाहरु रहेको छ ।
(पाविल साप्ताहिकमा प्रकाशित)

About The Author

Loading...

अन्य समाचारहरु: