धादिङ । भोटेकोसी बाढीका कारण धादिङको बेनीघाट रोराङ गाउँपालिका क्षेत्रमा करोडौँको क्षति भएको छ । मानवीय क्षति हुनबाट जोखिएपनि भौतिक सम्पत्ति तथा सार्वजनिक संरचनामा ठूलो धक्का लागेको हो ।
गाउँपालिकाले तयार पारेको क्षति विवरण अनुसार पृथ्वी राजमार्ग, झोलुङ्गे पुल, शैक्षिक संस्था, स्वास्थ्य केन्द्र, खानेपानी, मन्दिर तथा निजी होटल–रिसोर्टहरूमा बाढीले नोक्सान पु¥याएको छ ।
बाढीले यातायातका मुख्य पूर्वाधारहरू ध्वस्त बनाएको छ । पृथ्वी राजमार्गको कृष्णभिरमा करिब १०० मिटर सडक उकास्नै नसक्नेगरी पहिरिएको छ । शीतलबजार क्षेत्रमा करिब ५० मिटर सडक त्रिशूलीले तानेको छ ।
बाढीले ९ वटा झोलुङ्गे पुलहरू बगाएको छ । मलिङ्गा–सिद्धलेक, बाँदरे, चरौदी, धवादी, तिघ्राङखानी, चौकीटार र कौदिघाटका झोलुङ्गे पुल पूर्ण रूपमा नष्ट भएका छन् । यी पुल पुनः बनाउन प्रतिपुल १ करोडदेखि १ करोड २० लाख रुपैयाँसम्म लाग्ने अनुमान छ । मलेखु र चाइनाघाटका पुलमा पनि आंशिक क्षति पुगेको गाउँपालिका अध्यक्ष कृष्णबहादुर थपलिया (विवेक) ले जानकारी दिनुभयो ।
सार्वजनिक भवन तथा सामुदायिक संस्थाहरूमा पनि क्षति पुगेको छ । वडा नं. ७ स्थित बुद्धि विकास आधारभूत विद्यालयको भवन, शौचालय र खेलमैदान घेराबारसहित पूर्ण रूपमा क्षति भई विद्यालय नै स्थानान्तरण गर्नुपर्ने अवस्थामा पुगेको छ ।
चरौदी आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र पोषण सेवा केन्द्र र चरौदी कृषक सुधार सहकारीका भवनहरू बाढीका कारण जोखिमपूर्ण बनेका छन् । वडा नं. ७ को कार्यालय भवन, खानेपानी व्यवस्थापन बोर्डको कार्यालय, खेलकुद मैदान, विभिन्न वडाका सार्वजनिक शौचालयहरू र शंखादेवी मावि मझिमटारको जग्गा कटान हुनुका साथै इनार पुरिएको छ ।
खानेपानी तथा सिँचाइ आयोजना अस्तव्यस्त
स्थानीय नागरिकको दैनिक जीवनसँग जोडिएका खानेपानी र सिँचाइ सुविधाहरू अस्तव्यस्त बनेका छन् । गाउँपालिकाका इन्जिनियर एवं विपद् व्यवस्थापन फोकल पर्सन प्रकाश सिलवालका अनुसार १० वटा खानेपानी तथा सिंचाई योजनामा बाढीले पूर्ण क्षति पु¥याएको छ । इको पार्क खानेपानी, भुलभुले लिफ्ट, साउनेपानी लिफ्ट, विशालटार लिफ्ट, चरौदी डिप बोरिङ र मझिमटार खानेपानी आयोजनाका मुहान, ट्याङ्की र मोटर बाढीले बगाएको छ । रिचोकटार, विशालटार र फजिम्टार खटौटी लिफ्ट सिँचाइ आयोजनाहरू पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएका छन् ।
धार्मिक, सांस्कृतिक तथा पर्यटकीय क्षेत्रमा पनि बज्रपात आइपरेको छ । निजी तथा व्यावसायिक क्षेत्रमा लाखौँको नोक्सानी भएको छ । त्रिशूली नदी किनारमा सञ्चालित पर्यटन व्यवसायमा बाढीले बढी क्षति पु¥याएको गाउँपालिकाका इन्जिनियर सिलवालले जानकारी दिनुभयो ।
बाढीका कारण बस्तीहरू समेत प्रभावित बनेका छन् । वडा नं. ३ को शीतलबजारका २६ प्रभावित घरधुरीमध्ये १६ परिवार विस्थापित भएका छन् भने वडा नं. ७ मा ४ प्रभावित घरधुरीका २२ परिवारका ९६ जना विस्थापित बनेका छन् । यस्तै वडा नं. १० को हुग्दिखोलामा २ परिवारका १२ जना पूर्ण रूपमा विस्थापित भएका छन् ।
सार्वजनिक संरचना, पुल, सडक, खानेपानी, मठमन्दिर तथा निजी होटेल–रिसोर्टहरूमा गरी बाढीले १ अर्ब २ करोड ६० लाख बराबरको अनुमानित आर्थिक क्षति भएको छ । गाउँपालिकाले तयार पारेको विवरण अनुसार बाढीबाट विद्यालय तथा सार्वजनिक भवनतर्फ ९ करोड ५० लाख, झोलुङ्गे पुल तथा सडकमा ७४ करोड ५० लाख, खानेपानी र सिँचाइमा ३ करोड ३२ लाख, मठ–मन्दिर तथा पार्कहरूमा ५ करोड ५४ लाख र निजी व्यावसायिक होटल–रिसोर्टतर्फ ७ करोड ४० लाख रुपैयाँ क्षति पुगेको छ ।
कुन क्षेत्रको पुनःनिर्माणमा अब कति लाग्छ खर्च ? (अनुमानित विवरण)
विद्यालय तथा सार्वजनिक भवनः रु. ९५,०००,०००.००
झोलुङ्गे पुल तथा सडकः रु. ७४५,०००,०००.००
खानेपानी र सिंचाईः रु. ३३,२००,०००.००
मठ–मन्दिर तथा पार्कहरुः रु. ५५,४००,०००.००
व्यवसायीक होटल तथा रिसोर्टहरुः रु. ७४,०००,०००.००
जम्मा (एकमुष्ठ अनुमानित खर्च)ः रु. १,००२,६००,०००.००
